Giriş, Kurulum ve Arayüz

Bu bölüm, Mikrofab yarıiletken / ince film transistör (TFT) / fotovoltaik (PV) ölçüm ve analiz yazılımına ilk adımı atan kullanıcıya yöneliktir. Yazılımın ne olduğunu, kimin için tasarlandığını, sistem gereksinimlerini, kurulumdan ilk açılışa kadarki tüm adımları, lisanslama ve güncelleme akışını ve arayüzün ("kabuk" / shell) genel mimarisini eksiksiz biçimde anlatır. Sonraki bölümlerde tek tek ölçüm, analiz ve hesaplama modüllerine inilmeden önce burada bütünü görmeniz hedeflenir.

1. Yazılım Nedir, Kime Hitap Eder?

Mikrofab ölçüm yazılımı, çok-üreticili Kaynak-Ölçüm Birimleri (SMU) ile yarıiletken/TFT/FET, fotodetektör, fotovoltaik hücre ve ilgili ince film aygıtlarının elektriksel karakterizasyonunu yapan, bağımsız (standalone) bir Windows masaüstü uygulamasıdır. Yazılım iki ana çalışma eksenine sahiptir:

1. Ölçüm (Measure): Bağlı bir cihazdan (ya da yerleşik simülasyon motorundan) doğrudan veri üretir. Transfer eğrisi, çıkış (IV) eğrisi, diyot/Schottky karakterizasyonu, dört-nokta/van der Pauw direnç, darbeli (pulsed) IV, bias-stress/transient, donanım-tetiklemeli sweep, PV J-V ve reçete (recipe) tabanlı otomatik sıralama gibi teknikleri kapsar.
2. Analiz (Analyze): Kullanıcının yüklediği veri dosyasından fiziksel metrikleri çıkarır (saf, Qt'den bağımsız çekirdek app/analysis/). Cihaz gerektirmez; ham bir CSV/ölçüm dosyasından zaman-tepki, PV metrikleri, fotodetektör parametreleri gibi büyüklükleri hesaplar.

Bunların yanında Hesaplama (Calc) çalışma alanı, ölçümden bağımsız mühendislik hesaplarını (örneğin van der Pauw tabaka direnci) bir form üzerinden yapmanızı sağlar; Kontrol (Control) çalışma alanı bir kaynağı zamanlı rampa/basamak veya sıcaklık profiliyle sürmenize olanak tanır; Lab Defteri (Journal/ELN) numune-merkezli kayıt tutar; Veri ve Raporlar ise tüm sonuçları arşivler, karşılaştırır ve müşteri-seviyesi rapor üretir.

Hedef kitle:

2. Sürümler, Edisyonlar ve Çalışma Modları

Yazılım tek bir uygulama olarak dağıtılır; "edisyon" farkı lisans ve kullanıcı modu üzerinden ortaya çıkar:

• Simülasyon Modu (Mock Mode) varsayılan olarak açıktır (mock_mode: true). Bu modda yazılım gerçek bir cihaza ihtiyaç duymadan açılır, sahte fakat tutarlı Ids/Igs verisi üretir, grafik çizer ve dosyaya kaydeder.
• Headless (arayüzsüz) çalışma: python main.py --headless --job <dosya> ile GUI olmadan ölçüm sırası çalıştırılabilir; ayrıca yerel REST API sunucusu (--serve 8765) ile otomasyon/uzaktan kontrol mümkündür.

3. Sistem Gereksinimleri

4. Kurulum

4.1 Installer (kurulum dosyası) ile — önerilen yol

Son kullanıcılar için en kolay yol, hazır NSIS 3 tabanlı kurulum dosyasıdır. Bu dosya hem İngilizce hem Türkçe lisans metnini içerir, Python'u ve tüm bağımlılıkları paketler.

1. download.mikrofab.com üzerinden en güncel Mikrofab-Suite-<sürüm>.exe kurulum dosyasını indirin.
2. Dosyaya çift tıklayın; kurulum sihirbazını izleyin (lisans sözleşmesini kabul edin, kurulum klasörünü seçin).
3. Kurulum bitince Başlat menüsünden veya masaüstü kısayolundan TFT Measurement App'i başlatın.

4.2 Kaynaktan çalıştırma — geliştirici/ileri kullanıcı

Geliştiriciler ve özel kurulumlar için yazılım doğrudan kaynaktan çalıştırılabilir (Windows PowerShell):

py -3.13 -m venv .venv
.\.venv\Scripts\Activate.ps1
python -m pip install --upgrade pip
pip install -r requirements.txt
python main.py

İlk açılışta Simülasyon Modu açık gelir; donanım olmadan uygulama çalışır. Birim testleri için pip install -r requirements-dev.txt sonrası python -m pytest kullanılır.

5. İlk Açılış Akışı

İlk açılışta sırayla şunlar gerçekleşir:

1. Sürüm bandı terminale yazdırılır (TFT Measurement App v5.85.0).
2. Açılış görseli (splash) belirir. Sol-altta sürüm (vX.Y.Z) ve kısaltılmış cihaz kimliği (ID: MF-...), sağ-altta suite.mikrofab.com ve mikrofab.com adresleri, ortada ilerleme metni (Başlatılıyor…, Arayüz yükleniyor…) gösterilir.
3. Yapılandırma okunur, dil ayarlanır, gömülü fontlar (Inter / JetBrains Mono / Geist) yüklenir.
4. Ana pencere kurulur ve öne getirilir (Windows'ta ön-plan kilidini aşmak için kısa süreli TOPMOST yapılır).
5. Açılıştan ~1,2 saniye sonra (ilk çalıştırmaysa) gizlilik/telemetri rıza ekranı (onboarding) gösterilir — bkz. §6.

6. Onboarding ve Gizlilik Rızası (Telemetri)

İlk açılışta (veya rıza şeması güncellenince) bir granüler rıza diyalogu açılır. Bu ekran kararı verilene kadar telemetri kapalıdır.

Rıza kategorileri:

Üç düğme sunulur:

• Hepsini Onayla — tüm kutuları işaretleyip kaydeder (varsayılan/önerilen düğme).
• Seçimimi Kaydet — kutularda yaptığınız seçimi kaydeder.
• Şimdilik Hiçbiri — tüm kategorileri kapatır.

7. Lisans Aktivasyonu ve Makine Kimliği

Yazılım, gerçek cihazla ölçüm için bir lisans gerektirir; Simülasyon Modu, analiz ve hesaplama lisanssız da çalışır. Lisans doğrulaması çevrimdışı yapılır: lisans anahtarı sunucuda gizli bir Ed25519 özel anahtarla imzalanır, istemci yalnızca yazılıma gömülü açık anahtarla imzayı doğrular. Özel anahtar asla istemcide bulunmaz.

7.1 Makine Kimliği (Machine ID)

Her bilgisayara özgü, kararlı bir kimlik üretilir:

Ham kaynak  ->  strip + lower  ->  SHA-256  ->  ilk 12 hex hanesi
sonuç biçimi:  MF-XXXX-XXXX-XXXX

• Girdi (Windows): Kayıt defterindeki MachineGuid (HKLM\SOFTWARE\Microsoft\Cryptography).
• Girdi (Linux): /etc/machine-id veya /var/lib/dbus/machine-id; yoksa platform.node().
• Çıktı: MF-XXXX-XXXX-XXXX (örneğin MF-1A2B-3C4D-5E6F).
• Kararlılık: Oturumlar ve kurulumlar arasında değişmez; yalnızca standart kütüphane kullanır ve asla hata fırlatmaz.

Kimliğin ilk 8 hanesi açılış görselinde, tamamı ise Ayarlar → Hesap & Lisans altında "Kopyala" düğmesiyle görüntülenir.

7.2 Aktivasyon adımları

1. Gerçek cihaza bağlanıp deneme hakkınız (5 ölçüm) dolunca, ya da Ayarlar'dan elle, Lisans Aktivasyonu diyalogu açılır.
2. Diyalogdaki Makine Kimliği'ni kopyalayıp geliştiriciye/satıcıya gönderin.
3. Size özgü uzun Lisans Anahtarı'nı (PAYLOAD.İMZA biçiminde) alın, kutuya yapıştırın.
4. Etkinleştir'e basın. Anahtar bu makineye ve bu uygulamaya (app_id = tft-measurement) ait, süresi geçmemiş ve imzası geçerli ise lisans kabul edilir ve kalıcı olarak kaydedilir.

Lisans dosyası şu konumda saklanır:

%LOCALAPPDATA%\Mikrofab\TFT Measurement App\license.key

8. Otomatik Güncelleme

Yazılım, açılışta ve Yardım menüsünden elle, güncelleme denetimi yapar:

İşleyiş:

1. Yazılım latest.json manifestini okur (önbellek atlatmalı, taze okuma).
2. Manifestteki version mevcut __version__'dan yeni ise güncelleme bildirilir.
3. Onaylarsanız installer indirilir; manifestte sha256 varsa indirme SHA-256 ile bütünlük doğrulaması yapılır.
4. İndirme kaldığı yerden devam edebilir (HTTP Range); yavaş/kesintili bağlantıda en fazla 5 kez yeniden denenir.

9. Arayüz Turu: Kabuk (Shell) Mimarisi

Uygulama penceresi, modern bir "kabuk" (shell) mimarisi üzerine kuruludur. Üç ana bölgeden oluşur:

1. Sol ray (workspace rail): Çalışma alanları arasında geçiş yapılan dikey ikon şeridi (genişlik 96 px).
2. Orta yığın (stack): Seçili çalışma alanının sayfası (kart galerisi, kokpit, tablo vb.) veya bir modülün detay görünümü.
3. Üst cihaz çubuğu (device bar): Küresel arama kutusu, Uygulama (aile) filtresi, komut paleti düğmesi (⌘K) ve ACİL DURDURMA (E-STOP) düğmesi.

9.1 Sol Ray ve Çalışma Alanları

Ray, sırayla 11 çalışma alanı içerir. Seçili öğenin ikonu vurgu (accent) rengine, diğerleri soluk (muted) renge boyanır; seçili öğenin sol kenarında 3 px'lik vurgu çubuğu belirir.

9.2 Ana Sayfa Kokpiti

Ana Sayfa, iki sütunlu bir kokpit panosudur:

• Üst (hero) şerit: Zamana duyarlı selamlama (Günaydın / İyi günler / İyi akşamlar), ürün sloganı + sürüm, tıklanınca komut paletini açan arama kutusu, sistem durumu rozeti ve eylem düğmeleri (Yeni Ölçüm, Veri Kümesi Aç, Reçete Çalıştır, Veri İçe Aktar, Simüle Cihazla Dene).
• Sol sütun: Son etkinlik (Tümü / Ölçüm / Analiz / Veri sekmeleriyle filtre), favoriler, hızlı başlat kartları.
• Sağ sütun: Aktif ölçüm işi kartı (çalışırken görünür), açık-hava ortam kartı (etkinse), Sistem ve Donanım özeti, disipline göre başlat kutucukları ve ipuçları.

9.3 Detay Görünümü (Modül Açma)

Bir ölçüm/analiz kartına tıkladığınızda, ilgili modülün detay görünümü açılır. Detay görünümünün üstünde bir kırıntı yolu (breadcrumb) (örn. Ölçüm › Transfer) ve bir Geri düğmesi bulunur. Modül paneli (parametreler, canlı grafik, okuma alanı) bu görünümün içinde yaşar.

10. Üst Arama ve Komut Paleti

Yazılımda her şeye iki hızlı erişim yolu vardır; ikisi de aynı sezgisel, çok-dilli arama kaynağını kullanır (TR yazsanız da EN sonuçları eşleşir, tersi de geçerli):

10.1 Üst-bar canlı arama

Üst çubuktaki arama kutusuna yazdıkça, altında bir açılır liste belirir; eşleşen ölçüm modülleri, analizler ve çalışma alanları (en fazla 12 sonuç) gösterilir. Yukarı/Aşağı ile gezilir, Enter/tık seçer ve doğrudan açar.

10.2 Komut Paleti

Ctrl+K veya Ctrl+P ile (ya da üst çubuktaki ⌘K düğmesiyle) komut paleti açılır:

• Boş sorguda: tüm çalışma alanları + son kullanılan modüller (en fazla 8).
• Dolu sorguda: eşleşen sezgisel sonuçlar (en fazla 30).
• Enter seçili (yoksa ilk) satırı açar, Esc veya dışarı tıklama kapatır.

10.3 Uygulama (Aile) Filtresi

Üst çubuktaki Uygulama: açılır kutusu, tüm galerileri cihaz ailesine göre süzer:

Seçim kalıcıdır (yapılandırmaya yazılır) ve Ana Sayfa, Ölçüm, Analiz, Hesap ve Kontrol sayfalarına aynı anda uygulanır.

11. Görünüm: Tema, Dil, Font ve Sayı Biçimi

Bu ayarların tümü Ayarlar → Görünüm (Theme & font) ve Ayarlar → Dil ve kullanıcı (Language & user) altında bulunur. Tema, dil ve font canlı önizleme ile uygulanır; değişiklikler ancak Kaydet ile kalıcılaşır (İptal eski değere döner).

11.1 Açık (Light) Tema — Varsayılan

Yazılım varsayılan olarak açık (light) tema ile gelir (theme: "light"). Koyu (dark) tema da seçilebilir; ikisi de aynı tasarım-token paletinden türetilir.

11.2 Dil (TR / EN)

Arayüz dili Türkçe (tr) ve İngilizce (en) arasında seçilir; varsayılan İngilizce'dir (language: "en"). Çeviri, hafif sözlük tabanlı bir altyapıyla (app/i18n.py) yapılır; bilinmeyen bir anahtar olduğu gibi gösterilir (eksik çeviri uygulamayı bozmaz).

• Dil anında uygulanır; ancak tüm arayüzde TR/EN karışıklığı olmaması için yazılım dil değişiminde yeniden başlatma önerir:
  ℹ️

  Not "Dil değişikliğinin tüm arayüze uygulanması için uygulama yeniden başlatılacak. Devam edilsin mi?"
• Kılavuz dili ayrı bir ayardır: yardım/rehber metinlerinin dilini bağımsız seçebilirsiniz.

11.3 Yazı Tipi (Font)

Yazı tipi ailesi Ayarlar'dan seçilir; boş bırakılırsa gömülü varsayılan Inter kullanılır (sayısal/teknik metinler için JetBrains Mono monospace). Font ailesi canlı önizlenir; boyut değişikliği Kaydet'te uygulanır.

11.4 Sayı Biçimi (Mühendislik) ve Okuma Hassasiyeti

Yazılım, hem giriş alanlarında hem grafik eksenlerinde sayıları üç biçimde gösterebilir. Varsayılan mühendislik (engineering) biçimidir (2-Engineering).

Mühendislik biçiminin hesabı (girdi → formül → çıktı):

girdi:   value (örn. 1.2e-5 A)
formül:  exponent = floor( log10(|value|) / 3 ) × 3     (aralık: -12 … +9)
         scaled   = value / 10^exponent
         prefix   = { -12:p, -9:n, -6:µ(u), -3:m, 0:'', 3:k, 6:M, 9:G }[exponent]
çıktı:   "{scaled:.{precision}g} {prefix}{unit}"   ->  "12 µA"
birim:   SI ön-ekleri (IEEE/SI mühendislik gösterimi)

• Giriş alanları mühendislik son-eklerini kabul de eder: 5 mV, 10 nA, 1k, 2.2µF gibi değerler doğrudan yazılabilir; alan tamamen boş bırakılabilir (eski değere geri dönmez).
• Okuma paneli ondalık basamağı (readout_decimals, varsayılan 2) yalnızca okuma panelini etkiler; raporlar etkilenmez.

12. Kullanıcı Modları (Operatör / Uzman / Geliştirici)

Kullanıcı modu, arayüzün karmaşıklığını rolünüze göre ölçekler. Dört seviye vardır ve sıralama şöyledir:

• Bir modül kartı yalnızca, kullanıcının seviyesi modülün eşik seviyesinden (min_user_mode) düşük değilse görünür.
• Gelişmiş parametre bölümü yalnızca Operatör modunda gizlenir; diğer modlarda görünür.

13. Klavye Kısayolları ve Genel Gezinme

Yazılım, masaüstü standartlarına uygun bir gezinme deneyimi sunar (tarayıcı/dosya gezgini benzeri ileri/geri geçmişi dahil).

Esc davranışı katmanlıdır (sırayla denenir):

1. Ölçüm/seri çalışıyorsa önce onu durdurur (asıl beklenti budur).
2. Bir giriş alanında yazıyorsanız odağı bırakır (düzenlemeyi iptal eder; yanlışlıkla geri gitmeyi önler).
3. Bir sayfanın iç detayındaysanız (ör. Hesap hesaplama paneli) önce kart listesine döner.
4. Bir detay/overlay görünümündeyseniz paneli kapatır (geri döner).

14. Önemli Dosya Konumları (Özet)

Bu bölümle yazılımın bütününü, kurulumdan ilk ölçüme kadarki yolu ve arayüzün her köşesini tanımış oldunuz. Sonraki bölümler, sol raydaki her çalışma alanını (Ölçüm, Analiz, Hesaplama, Kontrol, Veri ve Raporlar, Lab Defteri, Donanım) ve içindeki modülleri tek tek, formülleri ve standart dayanaklarıyla ele alır.